*
जिल्हा प्रतिनिधी पुणे
प्रवीण पप्पू शिंदे
माजी मुख्यमंत्री वसंतदादा पाटील यांच्या पत्नी आणि ज्यांना महाराष्ट्राच्या राजकारणातील वाघीण शालिनीताई पाटील यांचे नुकतेच वयाच्या ९४ व्या वर्षी निधन झाले.
शालिनीताई या महाराष्ट्रातील एक खंबीर आणि लढवय्या नेत्या म्हणून ओळखल्या जायच्या, मराठा समाजाच्या आरक्षणासाठी आणि हक्कांसाठी त्यांनी दिलेल्या लढ्याचा इतिहास अत्यंत महत्त्वपूर्ण आहे.
मराठा समाजासाठी त्यांनी केलेल्या कार्याचे काही प्रमुख पैलू खालीलप्रमाणे आहेत
– मराठा आरक्षणाची पहिली ठिणगी: शालिनीताई पाटील या अशा पहिल्या दिग्गज नेत्या होत्या, ज्यांनी मराठा समाजाला आरक्षणाची गरज आहे ही भूमिका अत्यंत प्रखरपणे मांडली. ज्या काळात प्रस्थापित राजकीय वर्तुळात मराठा आरक्षणावर बोलणे टाळले जात असे, त्या काळात त्यांनी हा विषय ऐरणीवर आणला.
– आर्थिक निकषावरील आरक्षणाचा आग्रह: त्यांनी केवळ जातीच्या आधारावरच नव्हे, तर आर्थिक निकषावर आधारित आरक्षणाची (EWS) आग्रही मागणी केली होती. मराठा समाजातील गरीब आणि शेतकरी कुटुंबातील मुलांच्या शैक्षणिक प्रगतीसाठी त्यांनी आरक्षणाचा लढा सातत्याने सुरू ठेवला.
– क्रांतीसेना आणि संघटनात्मक बांधणी: मराठा समाजाला संघटित करण्यासाठी त्यांनी ‘क्रांतीसेना’ या संघटनेची स्थापना केली. या माध्यमातून त्यांनी गावपातळीवर मराठा तरुणांना एकत्र केले आणि समाजाच्या प्रश्नांवर जनजागृती केली.
– शैक्षणिक आणि सामाजिक कार्य: त्यांनी ग्रामीण भागातील मराठा समाजाच्या मुलांसाठी शिक्षण संस्थांच्या माध्यमातून रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न केला.
– महिला सक्षमीकरण: मराठा समाजातील महिलांनी राजकारणात आणि समाजकारणात पुढे यावे, यासाठी त्यांनी नेहमीच प्रोत्साहन दिले.
– राजकीय संघर्ष: त्यांच्या स्पष्टवक्तेपणामुळे त्यांना अनेकदा राजकीय संघर्षाला सामोरे जावे लागले. मराठा आरक्षणाच्या मुद्द्यावरून त्यांनी स्वतःच्या पक्षाच्या धोरणांविरुद्धही भूमिका घेण्याचे धाडस दाखवले होते. त्यांच्या या भूमिकेमुळे महाराष्ट्राच्या राजकारणात मराठा आरक्षणाच्या विषयाला गांभीर्य प्राप्त झाले.
थोडक्यात सांगायचे तर: शालिनीताई पाटील यांनी मराठा समाजाला ‘मागास’ असल्याची जाणीव करून दिली आणि आरक्षणाच्या लढ्याची वैचारिक पायाभरणी केली. पुरुषांचे प्राबल्य असलेल्या राजकीय क्षेत्रात पक्षाच्या धोरणांविरोधात जाऊन एका महिलेने आरक्षणासारख्या संवेदनशील विषयावर भूमिका घेणे तेव्हा सामान्य नव्हते. मराठा आरक्षण लढ्यातील एक महत्त्वाच्या नेत्या शालिनीताई पाटील यांनी मुंबईतील माहिम येथील राहत्या घरी नुकताच अखेरचा श्वास घेतला असून त्यामुळे महाराष्ट्रातील राजकारणाचे खऱ्या अर्थाने खूप मोठे नुकसान झाल्या असल्याच्या प्रतिक्रिया दिलीप दादा जगताप अखिल भारतीय मराठा महासंघ. राष्ट्रीय अध्यक्ष व भारतीय कामगार कर्मचारी महासंघ
तसेच प्रवीण पप्पू शिंदे पाटील अखिल भारतीय माथाडी आणि ट्रान्सपोर्ट जनरल युनियन महाराष्ट्र प्रदेश राज्य सचिव यांनी दिल्या आहेत
